Ece Öztürk 
NASA ve Google, Ay ve Mars görevlerinde astronotlara tıbbi destek sağlayabilecek yapay zekâ destekli bir robot üzerinde çalışıyor. Uzay araçlarında ekipman taşıma, bakım ve lojistik işlerini de üstlenebilecek robot, sağlık sorunlarında astronotlara yardımcı olacak. İlk laboratuvar testlerinde yüzde 85 başarı oranına ulaşan sistem, Dünya ile iletişimin geciktiği derin uzay görevlerinde kullanılmak üzere geliştiriliyor.
NASA ve Google Public Sector arasındaki iş birliği kapsamında geliştirilen robotik sistem, astronotların Dünya’dan anlık yardım alamadığı durumlarda görev yapabilecek. Projede NASA’nın İnsan Araştırmaları Programı (Human Research Program), Johnson Uzay Merkezi’nin robotik ekibi ve Jet İtki Laboratuvarı (JPL) birlikte çalışıyor. Robotun geliştirilme sürecinde Google Cloud’un yapay zekâ ve bulut bilişim altyapısından yararlanılıyor.
NASA’nın Artemis programı kapsamında Ay’ın güney kutup bölgesinde kalıcı insan varlığı oluşturulması ve sonraki aşamada Mars’a insan gönderilmesi planlanıyor. Ancak Dünya’dan uzaklaştıkça haberleşme sürelerinin uzaması, özellikle sağlık sorunlarında astronotların karşılaşacağı zorluklar arasında bulunuyor.
Mars görevlerinde Dünya ile gidiş-dönüş iletişim gecikmesi 44 dakikaya kadar çıkabiliyor. Dolayısıyla bir astronotun yaşadığı sağlık sorununa Dünya’daki doktorların anlık müdahale etmesi mümkün olmayabiliyor.
Yeni robotik sistem, Google ve NASA’nın 2025 yılında geliştirdiği Crew Medical Officer Digital Assistant (CMO-DA) adlı yapay zekâ destekli tıbbi karar destek sisteminin ardından gelen çalışmalardan biri.
CMO-DA, astronotların sağlık sorunlarını değerlendirmelerine yardımcı olmak için geliştirildi. Uzay tıbbına ilişkin verilerle eğitilen sistem, doğal dil işleme ve makine öğrenmesi teknolojilerinden yararlanarak belirtileri analiz edebiliyor ve tıbbi karar süreçlerine destek sağlayabiliyor.
CMO-DA’nın ilk testlerinde farklı tıbbi senaryolar kullanıldı. Yapay zekânın verdiği yanıtlar, sağlık çalışanlarının klinik becerilerini değerlendirmek için kullanılan Objektif Yapılandırılmış Klinik Sınav (OSCE) yöntemiyle incelendi.
NASA ve Google, doktorların da katılımıyla sistemin değerlendirme ve geliştirme çalışmalarını sürdürürken fiziksel görevleri yerine getirebilen robotik bir platform üzerinde çalışmaya başladı.
Yeni geliştirilen robot yalnızca sağlık hizmetleriyle sınırlı kalmayacak. Uzay aracındaki kargoların taşınması, ekipmanların yerlerinin değiştirilmesi, araç gereçlerin düzenlenmesi ve bölmelerin emniyete alınması gibi rutin görevleri de üstlenebilecek. Astronotların tıbbi desteğe ihtiyaç duyduğu durumlarda ise sağlık ekipmanlarının hazırlanması ve kullanılmasına yardımcı olabilecek.
Örneğin şiddetli sırt ağrısı yaşayan bir astronotta böbrek taşı şüphesi oluştuğunda robot, ultrason cihazını bulunduğu yerden alarak muayene için hazırlayabilecek. Böylece mürettebatın sağlık görevlisi, görüntülerin değerlendirilmesi ve hastanın tedavisiyle ilgilenebilecek.
Robotun ilerleyen aşamalarda temel yaşamsal belirtilerin ölçülmesine ve basit ultrason incelemelerine fiziksel destek sağlaması da planlanan yetenekler arasında bulunuyor.
Robotun uzay aracı içerisinde güvenli şekilde hareket edebilmesi için NASA’nın Jet İtki Laboratuvarı tarafından geliştirilen teknolojiler kullanılıyor. JPL, başlangıçta yörüngedeki nesnelerin takip edilmesi için hazırlanan durumsal farkındalık teknolojilerini robotun çevresini algılamasına uyarlıyor.
Kameralardan gelen görüntülerle çevresindeki nesnelerin üç boyutlu konumlarını belirleyen sistemin dar alanlarda insanlarla birlikte çalışabilmesi üzerinde duruluyor.
Testlerde Google DeepMind’ın MuJoCo adlı fizik simülatöründen de yararlanıldı. Robotun hareketleri ve nesneleri kavrama işlemleri, gerçek donanım üzerinde uygulanmadan önce sanal ortamda denendi.
NASA’nın Johnson Uzay Merkezi’ndeki iMETRO tesisinde gerçekleştirilen laboratuvar çalışmalarında robotun bir tıbbi çantayı bulması, kavraması ve farklı bir konuma taşıması istendi.
Denemelerde Physical Intelligence tarafından geliştirilen açık kaynaklı Pi0 yapay zekâ modeli kullanıldı. Robotun çevresini daha iyi algılayabilmesi için kameranın robot kolundan ayrı bir konumda bulunduğu eye-to-hand kamera düzeni tercih edildi. Yapılan ilk testlerde robot, tıbbi çantayı bulma ve taşıma görevlerinde yüzde 85 başlangıç başarı oranına ulaştı.
Ancak yüzde 85’lik başarı oranı yalnızca laboratuvar ortamında gerçekleştirilen nesne bulma ve taşıma işlemlerini kapsıyor. Robotun gerçek bir uzay görevinde tıbbi muayene yapabildiği veya acil durumlarda güvenilir biçimde müdahalede bulunabildiği henüz gösterilmedi. Proje şu anda kavram kanıtlama aşamasında bulunuyor ve uçuşa hazır, tamamen entegre bir robotik sistemin geliştirildiği doğrulanmış değil.
Robotun yapay zekâ altyapısında 4 milyar parametreye sahip Pi0 modeli kullanılıyor. Google, modeli Google Cloud G4 işlem örnekleri üzerinde yalnızca 2,5 saat içerisinde ince ayardan geçirdi.
Görsel algılama, dil anlama ve fiziksel hareket yeteneklerini birleştiren Vision-Language-Action (VLA) mimarisi sayesinde robotun doğal dilde verilen komutları fiziksel hareketlere dönüştürmesi mümkün oluyor.
Uzay görevlerinde sürekli bulut bağlantısına güvenilememesi nedeniyle yapay zekâ modellerinin yerel donanımda çalışabilmesi de geliştirmenin önemli aşamalarından birini oluşturuyor.
Google, eğitilen modellerin düşük güç tüketimine sahip kompakt uç bilişim cihazlarında çalışabildiğini gösterdi. Son iki yılda yaklaşık 15 farklı uç bilişim cihazı test edilerek Mars görevlerinde kullanılabilecek hafif ve enerji tasarruflu donanım seçenekleri değerlendirildi.
Robotik sistemin mevcut geliştirme çalışmalarında İngilizce metin komutlarıyla fiziksel görevlerin yönetilmesi üzerinde çalışılıyor. İlerleyen aşamalarda ise astronotların basit sesli komutlarla robotu yönlendirebilmesi öngörülüyor.
Robot, görevlerini mürettebatın doğrudan kontrolü ve gözetimi altında gerçekleştirecek. Tıbbi değerlendirme ve tedavi kararları insan sağlık görevlisinin sorumluluğunda kalacak.
NASA, projeye ilişkin uçuş takvimi veya uzayda kullanıma hazır bir prototip konusunda ayrıntılı bilgi paylaşmadı. Kurum, farklı araştırma programları ve uzay görevleri için gelişmiş yapay zekâ teknolojilerini değerlendirmeye devam ediyor. Robotun uzay aracına entegrasyonu, güvenlik testleri ve gerçek görev koşullarındaki performansı konusunda henüz açıklanmış kesin bir tarih bulunmuyor.
